Duurzaam renoveren begint bij ventilatie

Bij het verduurzamen van de bestaande bouw ligt de focus vaak eenzijdig op isolatie en de installatie van warmtepompen. Ron M.R. Bosch, adviseur en hoofddocent installatietechniek, waarschuwt dat deze aanpak tot grote problemen leidt als ventilatie niet als gelijkwaardig onderdeel wordt meegenomen. Ongeveer tachtig procent van de gebouwen die in 2050 nog in gebruik zijn, staat er vandaag al. Juist in deze renovatieprojecten bepaalt de kwaliteit van de ventilatie of energiebesparing samengaat met een gezond binnenklimaat. Een luchtdichte schil zonder doordachte luchtverversing resulteert onvermijdelijk in vochtproblemen en een gebrekkige luchtkwaliteit voor de bewoners.

Het na-isoleren van woningen verandert de natuurlijke infiltratie van een gebouw ingrijpend. Waar voorheen kieren en naden zorgden voor een passieve vorm van luchtverversing, wordt een gebouw na renovatie vaak hermetisch gesloten. Als de ventilatiecapaciteit hier niet op wordt aangepast, stijgt de CO2-concentratie en de luchtvochtigheid binnenshuis snel. Fabrikanten zoals Vent-Axia lieten op de VSK+E 2026 zien dat de sector moet verschuiven van losse componenten naar integrale systemen. Ventilatie is geen sluitpost op de begroting, maar de voorwaarde voor het behoud van de constructie en de gezondheid van de gebruiker.

Succesvolle renovatie vraagt om vroege afstemming tussen de installateur, aannemer en adviseur. Faalkosten ontstaan vaak doordat verschillende disciplines langs elkaar heen werken; isolatie die ventilatiekanalen blokkeert of warmtepompen die onvoldoende presteren door een slecht binnenklimaat. Decentrale oplossingen bieden hierbij uitkomst voor de renovatiemarkt, omdat ze vaak eenvoudiger in te passen zijn zonder ingrijpend kanaalwerk. Door techniek en bouwkunde vanaf de ontwerpfase te integreren, ontstaan gebouwen die niet alleen energiezuinig zijn, maar ook daadwerkelijk een prettige en bewoonbare leefomgeving bieden.

Voor de installateur vraagt duurzame renovatie om een dieper inzicht in de interactie tussen de gebouwschil en de installatietechniek:

• Luchtdichtheid en Infiltratie: Na het aanbrengen van spouwmuurisolatie of HR++ glas vervalt de natuurlijke ventilatie via kieren (qV10-waarde). Bereken de benodigde ventilatiedebieten opnieuw op basis van de nieuwe luchtdichtheid van de woning om te voorkomen dat het systeem ondergedimensioneerd raakt.

• Decentrale versus Centrale Systemen: In renovatieprojecten is de ruimte voor grote ventilatiekanalen vaak beperkt. Overweeg decentrale WTW-units (Warmte Terug Winning) per verblijfsruimte. Deze units, zoals de ClimaRad-serie, kunnen vaak op de plek van een bestaande radiator worden geplaatst en combineren ventilatie met verwarming en koeling.

• Vocht- en CO2-sturing: Maak bij renovatie standaard gebruik van vraaggestuurde ventilatie op basis van sensoren. Dit voorkomt onnodig warmteverlies door te veel ventilatie, maar garandeert de luchtkwaliteit op momenten dat de bewoners aanwezig zijn. Let bij de positionering van de sensoren op de vrije luchtstroom in de ruimte.

• Onderhoud en Instructie: Een gerenoveerde woning vraagt om ander gedrag van de bewoner. Leg uit dat roosters open moeten blijven of hoe het automatische systeem werkt. Maak bovendien duidelijke afspraken over het reinigen van filters en ventielen, aangezien vervuiling bij luchtdichte woningen direct leidt tot een verslechtering van het binnenklimaat.

Dit artikel is een verkorte samenvatting van het uitgebreide achtergrondverhaal uit InstallateursZaken editie 03/2026. Wil je alle details, technische verdieping en interviews lezen? Het volledige artikel is te vinden in ons magazine vanaf 14 april a.s.