TNO: all-electric warmtepomp is meest effectieve investering

In de bestaande bouw is vervanging van een cv-ketel door een all-electric lucht/water-warmtepomp de meest effectieve investering. Het levert zowel de meeste CO2-besparing per geïnvesteerde euro, als de hoogste verlaging van energielasten op. Dat blijkt uit een nieuwe studie van TNO. “De belangrijkste constatering is dat de all-electric warmtepomp in alle gevallen sneller financieel en energetisch rendabel is.

De onderzoekers van TNO keken vooral naar het woningbestand van woningcorporaties en de huidige renovatiemethoden die zij toepassen. In het huidige tempo wordt het voor woningcorporaties onmogelijk om in 2050 een volledig gas- en CO2-vrije sociale woningvoorraad te realiseren. Op dit moment ligt de nadruk vooral op isoleren. Maar in het rapport schrijft TNO dat alleen isoleren onvoldoende rendement oplevert. Juist het installeren van all-electric warmtepompen - in combinatie met of zelfs nog zonder extra isolatie - vormt voor bestaande bouw een veel efficiëntere aanpak. Bovendien adviseren de onderzoekers om bij toepassing van hybride installaties, in elk geval een all-electric ready warmtepomp toe te passen.

Doorpakken richting all-electric
Het verschil tussen een (klassiek) hybride en all-electric ready hybride installatie is dat we die laatste als volwaardige warmtepomp kunnen inzetten. De all-electric ready levert onder meer een passend vermogen (ook bij lagere temperaturen) en kan daarnaast ook warmtapwater bereiden. In eerste aanleg kan de installateur wel een combinatie maken met een cv-ketel, maar op termijn kan de warmtepomp dus ook zelfstandig functioneren. Dit is een toekomstbestendige variant in vergelijking tot de klassiek hybride opstelling, waarbij dit dus niet kan. “In het licht van stijgende gasprijzen en een steeds minder zekere gaslevering is het voor de overheid niet alleen logisch, maar ook noodzakelijk om consequent door te pakken richting all electric warmtepompen en duurzame stroomopwekking.”

Extreem isoleren is niet vereist
“De belangrijkste bottleneck in de huidige verduurzaming is de ogenschijnlijk enorme hoeveelheid mogelijkheden”, zegt Grevers. “Maar als we goed kijken welke mogelijkheden voor de bestaande woningbouw daadwerkelijk rendabel en haalbaar zijn, dan blijft de all-electric lucht/water-warmtepomp als enige over. Dit rapport van TNO bevestigt dat.”

“Bij een isolatieniveau met schillabel D heeft de all-electric warmtepomp de hoogste energiebesparing per geïnvesteerde euro, maar ook de hoogste energielastenverlichting. Daarna is de all-electric warmtepomp in combinatie met verbeterde isolatie de meest slimme maatregel. Kortom, in alle situaties is het voor de bewoners het beste om bij verduurzamingsoperaties te beginnen met het vervangen van de cv-ketel door een all-electric of all-electric ready warmtepomp”, zegt Rudy Grevers, manager woningbouw bij Alklima / Mitsubishi Electric. “Dit onderzoek bevestigt het advies en de visie die wij al geruime tijd met de markt delen.”

Hybride met all-electric ready
Volgens de onderzoekers kan voor een deel van de woningen een hybride warmtepompinstallatie ook een bijdrage leveren aan het sneller behalen van de klimaatdoelen. Maar dan moeten de hybride warmtepompen wel all-electric-ready zijn. “Ook dit sluit volledig aan bij ons standpunt”, vervolgt Grevers. “Door de technische beperkingen van een klassiek hybride warmtepompsysteem, die met name vanuit de cv-ketellobby wordt gepropageerd, verbruiken we nog altijd aardgas, vooral voor warmtapwater en voor ruimteverwarming bij lagere buitentemperaturen. Uit recente onderzoeken van de cv-industrie zelf blijkt dat een hybride systeem ongeveer 75% gas bespaart, en dat is vooral op ruimteverwarming. Het restant van het gasverbruik, zo’n 25%, gaat naar koken, verwarmen onder het vriespunt en warmtapwaterbereiding. We kunnen dus concluderen dat een kleine warmtepomp met beperkingen eigenlijk al grotendeels de verwarming in bestaande woningen verzorgt. Deze onderzoeken bevestigen eigenlijk dat je met de juiste selectie van een volwaardige warmtepomp en een model dat wel tapwater kan maken heel eenvoudig kan doorpakken naar all-electric met alle bijbehorende voordelen.”

Toekomstbestendige keuzes
Grevers weet ook dat er omgevingsfactoren kunnen zijn die nu nog beperkend zijn. “Netcongestie is hiervan een concreet voorbeeld. Dit zou een reden kunnen zijn om tijdelijk voor hybride te gaan, maar volgens ons, en volgens het onderzoek van TNO, moet dat dan dus wel altijd met een all-electric ready warmtepomp zijn. Dan kun je later, bijvoorbeeld als je hebt geïsoleerd of het afgiftesysteem hebt aangepast, probleemloos de gasketel verwijderen.”

Rol van de overheid
“De overheid vervult hierin een belangrijke rol en zal de aangekondigde hybride warmtepompplicht in lijn met het TNO onderzoek moeten uitrollen. Dat betekent dat klassiek hybride systemen als optie komen te vervallen, waarbij wat Alklima en Mitsubishi Electric betreft ook de ISDE-subsidie voor dit type systemen wordt afgeschaft en waarbij de ondergrens naar all-electric ready wordt verlegd”, besluit Grevers.

Alles over de TNO-studie is hier terug te vinden.