Off-grid

De opleiding Duurzaam Interieurontwerper verbindt architectuur, Interior Design en installatietechniek met elkaar. In een tweedelige serie wordt aan de hand van een projectopdracht uitgelegd, welke meerwaarde dat oplevert voor een installatietechnicus.

 De hoofddocent van de opleiding is Ronald Hendrix, een architect met jarenlange ervaring in toekomstbestendig ontwerpen en bouwen, waarin installatietechniek ook een belangrijke rol speelt. De IPD-opleiding is relevant voor interieurontwerpers, architecten en installatietechnici. Studenten krijgen geen technische training, maar leren wel conceptueel te denken met oog voor installatietechniek.

Project
Dit kan worden verduidelijkt aan de hand van een eindopdracht, waarbij een bestaande veldschuur in de buurt van het Brabantse Oosterwijk voor de helft moet worden getransformeerd in twee wooneenheden; een gelijkvloerse woning voor de ouders (vijftigers) en een maisonnette voor hun kinderen; twee jongvolwassenen. Beide ouders zijn erg gecharmeerd van de Tilburgse LocHal, Scandinavische designelementen en de lokale natuur. De ontwerper laat zich hierdoor inspireren in zijn zoektocht naar architectonische, bouwkundige en installatietechnische oplossingen.

Terugblik
In het vorige nummer van IZ hebben we uitgebreid ingezoomd op de isolatiemaatregelen, stroomopwekking, verwarmingsoplossingen en ventilatiemaatregelen die nodig waren om het pand te verduurzamen. Het is nu tijd om ons te focussen op de sanitaire technieken en ook met een schuin oog te kijken naar de materialisatie van het project.

Trias Aqua
De fictieve opdrachtgevers willen graag zoveel mogelijk off-grid (kunnen) gaan, dat heeft ook gevolgen voor de sanitaire kringloop. De ontwerper houdt zich waar mogelijk aan de uitgangspunten van de Trias Aqua. Die Drievuldigheid luidt: bespaar water, gebruik regenwater en hergebruik afvalwater.

Waterbesparing
De wooneenheden worden voorzien van Caressi keukenkranen met ECO-stand. Wanneer de kraan wordt opengezet, is het vaak nodig de waterstraal aan te passen aan de gewenste hoeveelheid water. Tijdens het verstellen van de hoeveelheid water gaat water verloren. Wanneer hij werkt op de ECO-stand wordt via een ECO aerator lucht toegevoegd aan de waterstraal. Hierdoor wordt minder water gebruikt, zonder dat dit ten kosten gaat van het comfort van de straal. De waterbesparing die optreedt ten opzichte van de vol capaciteitstand bedraagt ongeveer 35 %. In de badkamers wordt Grohe Ecojoy Technology toegepast, een soortgelijke oplossing. Het watergebruik neemt hiermee met maar liefst 50 % af zonder dat dit ten koste gaat van het comfort, door water te mengen met lucht of de doorstroming te begrenzen. Ook de badkamertoiletten zijn van Grohe. Het gaat om de Grohe Sensia, een douche-wc met randloos keramiek en antibacteriële coating. Deze toiletten bieden een instelbare voor- en achterreiniging met precieze waterdosering, een warme-lucht-droger, geurzuivering en automatische deksel- en spoeldfunctie. De Sensia gebruikt slechts 3 l bij een halve spoeling en 6 l bij een volledige spoeling, wat een aanzienlijke waterbesparing oplevert ten opzichte van traditionele toiletten. De Sensia is compatibel met Grohe SL inbouwreservoirs, eenvoudig te installeren en onderhoudsvriendelijk dankzij QuickRelease-onderdelen en duurzame materialen met een lange levensduur. En we weten uiteraard allemaal dat een douche-wc hygiënischer is dan een standaard toilet en bovendien een significante papierbesparing oplevert.

Recirculatiedouche
De badkamers krijgen Upfallshowers, oftewel recirculatiedouches. Het systeem vangt het water op in een reservoir, zuivert het met filters en een UV-lamp en voegt continu een kleine hoeveelheid nieuw warm water toe voor een hygiënische en comfortabele wellness-ervaring. Dit leidt tot een besparing van tot wel 90 % op water en energie vergeleken met een traditionele douche. Scoort de Upfallshower dan ook beter dan een douchegoot-WTW? Ja, een douchegoot-WTW halveert het energiegebruik van een gewone douche. Daarmee dalen de kosten naar gemiddeld 0,21 euro per douche van 8 minuten. De Upfallshower gaat echter nog een stap verder. Door recirculatie is er ongeveer 80 % minder water en 70 % minder energie nodig. Daarmee komen de kosten per douche uit op 0,09 euro.

Grijs water
De volgende stap is om het hemelwater deels op te vangen, bijvoorbeeld in een IBC-tank. Hier komt ook het gezuiverde grijs water in terecht. Vervolgens kan het voor de groenvoorziening worden benut, de hotfillwasmachines en de toiletten.

 Kinderen
Zoals eerder al vermeld, delen de twee jongvolwassen kinderen een maisonnette, met een eigen ingang. Het sanitair wijkt hier iets af. Op de eerste verdieping is een ruime badkamer met bad, waterbesparende douche met WTW, toilet en wastafel. Te denken valt aan een bad met Solid Surface, dat de warmte langer vasthoudt, waardoor de energievraag afneemt en een Grohe Watersaving Douche met geïntegreerde doorstroombegrenzer en een douchegoot-WTW. Bijvoorbeeld de ACO ShowerDrain X 2.0 die maar liefst tot 56 % aan energie uit het warme douchewater kan terughalen.

Design
In het vorige artikel werd al uiteengezet welke meerwaarde het kan opleveren voor een installatietechnicus als hij naar een gebouwopgave kijkt door een designbril. Dat geldt ook voor de natte ruimtes. Ze krijgen net als alle andere functies een eigen ‘podium’, met designelementen die zijn ontleend aan de inspiratiebronnen voor het project. Dat leidt tot verrassende keuzes. Zo komt in het gastentoilet, de Icone01 van Trone met 3 l spoeling, op een kleine verhoging te staan, die tegelijkertijd fungeert als boekenkast. Analoog aan de LocHal die nu grotendeels in gebruik is als bibliotheek. De badkamer van de ouders heeft een bescheiden omvang, maar wel een kleurrijke Scandinavische achterwand, waarin de douche bijna lijkt te verdwijnen. Gaan we naar het keukeneiland, dan lijkt het bijna te drijven op een zee van licht door de ring van uplights die rondom zijn aangebracht. Dit effect wordt nog eens versterkt door een afzuiging met geïntegreerde verlichting boven het blok. Allemaal zorgvuldig gemaakte keuzes, waardoor de installateur-designer niet alleen techniek kan verkopen, maar ook een exclusieve beleving. Dat is meerwaarde, dat is dus ook meer inkomsten.

Zichtbare techniek
Een van de hoogtepunten is zonder meer de technische ruimte. Waar normaliter alle techniek wordt weggewerkt in Nederlandse woningen, kon de ontwerper hier inhaken op een voorliefde voor rauwe, industriële vormgeving bij de opdrachtgevers. Ze zijn immers erg gecharmeerd van de LocHal, een oude treinrevisie hal waarin na de transformatie tot een multifunctionele ruimte nog steeds veel oude installatietechniek zichtbaar is. Vandaar de keuze om de technische ruimte aan twee kanten te omhullen met doorzichtig plexiglas. Het voelt bijna alsof je door een datacenter loopt en naar de racks kijkt. De biogasketel en andere installaties, zijn open en bloot in het zicht. In Duitsland al heel normaal overigens, wie weet met de stijgende installatiequote in gebouwen ook binnenkort in Nederland?