Smart homes zijn eigenlijk dom
Volgens hoogleraar Masi Mohammadi zijn traditionele 'smart homes' in de praktijk eigenlijk dom: ze voeren blind opdrachten en vaste tijdschema's uit zonder te begrijpen wat de bewoner op dat specifieke moment daadwerkelijk nodig heeft. Mohammadi staat aan de basis van de DEEL Academy, een consortium van onderzoekers, zorgorganisaties, corporaties en bedrijven. Met het onderzoeksproject 'De Empathische Woning' onderzoeken zij hoe technologie, AI en zelflerende systemen meebewegen met de veranderende gewoonten, leeftijden en voorkeuren van bewoners, om mensen zo langer zelfstandig te laten wonen.
Het klimaat volgt de gebruiker
Voor W-installaties betekent deze ontwikkeling een kanteling in het ontwerp. Standaard meetwaarden zoals temperatuur, $\text{CO}_2$ en relatieve luchtvochtigheid vertellen niet het hele verhaal; twee bewoners ervaren hetzelfde binnenklimaat immers verschillend. Hoewel bouwstenen zoals vraaggestuurde ventilatie en zoneregeling al bestaan, ligt het verschil in de dynamische afstemming op aanwezigheid, voorkeuren en veranderend gedrag. Mohammadi ziet ontwikkelrichtingen waarin slimme thermostaten, ventilatie, warmtepompen, zonnepanelen en opslag gekoppeld worden om het binnenklimaat écht de gebruiker te laten volgen.
Systeemintegratie en gesloten systemen
Een belangrijk knelpunt in de praktijk is het gebrek aan standaardisatie: verlichting, zonwering, ventilatie en verwarming hebben vaak eigen, gesloten aansturingen en 'spreken niet dezelfde taal'. Voor de W-installateur betekent dit dat een los smart-product niet automatisch samenwerkt met de rest van de installatie. Daarnaast verschuift de focus bij onderhoud van een enkel toestel naar het complete systeem. Een warmtepomp kan technisch immers perfect functioneren, terwijl de bewoner comfortklachten ervaart door een verkeerd ingestelde sensor of communicatiefout.
Rendement behalen met empathische gebouwtechniek
Voor de installatiepraktijk biedt de stap naar lerende, mensgerichte installaties de volgende concrete inzichten:
-
Voorkom communicatiestoornissen vooraf: Maak vóór de montage heldere afspraken over protocollen en leg vast welke regelaar de leiding heeft bij handmatig ingrijpen of sensoruitval.
-
Kijk verder dan losse toestellen: Ontwikkel expertise in systeemgericht onderhoud; analyseer bij comfortklachten ook het dataverkeer, de sensoren en regeltechnische koppelingen.
-
Stuur op de mens in plaats van puur op meetwaarden: Combineer bekende bouwstenen (zoals zonering en vraaggestuurde ventilatie) met de daadwerkelijke bezetting en leefpatronen van de gebruiker.
-
Bewaak het energieverbruik: Houd er rekening mee dat extra sensoren en digitalisering niet automatisch energie besparen; stem energiebesparing en comfortwensen goed af met de klant.
-
Vertaal zorgtoepassingen naar utiliteit: Benut de principes van mensgerichte zonering en bezettingssturing ook in kantoren en scholen waar wisselende bezetting de standaard is.
3 Pijlers voor de Empathische Woning
-
Contextgestuurde Intelligentie
Laat regelsystemen leren van leefpatronen en menselijk gedrag in plaats van star te vasthouden aan voorgeprogrammeerde tijdschema's.
-
Open Systeemintegratie
Koppel gesloten eilandoplossingen (verwarming, ventilatie, zonwering) tot één open en samenwerkend installatieconcept.
-
Systeemgericht Servicemanagement
Richt servicewerkzaamheden in op het borgen van de totale keten van sensoren, regelingen en afgiftesystemen.