Loadshifting: slimmer en zuiniger verwarmen

Met het naderende einde van de salderingsregeling in 2027 en de toenemende netcongestie in Nederland, verschuift de aandacht in de installatietechniek naar loadshifting. Het principe is simpel maar effectief: het verschuiven van de energievraag van de warmtepomp naar momenten dat er veel (eigen) zonne-energie beschikbaar is of de belasting op het elektriciteitsnet laag is. Door een gebouw of een buffervat als thermische batterij te gebruiken, kan de installatie draaien wanneer dat energetisch of financieel het gunstigst is. Dit vraagt echter om een nauwkeurig samenspel tussen de regeltechniek, de gebouwschil en de specifieke behoeften van de gebruiker.

Frank Visscher van VBoptimum legt uit dat loadshifting in de utiliteitsbouw grote kansen biedt. Door het benodigde vermogen voor verwarming en koeling op te delen in blokjes en deze uit te smeren over de tijd, kan de piekbelasting van een gebouw aanzienlijk worden verlaagd. Als een kantoor om acht uur 's ochtends op temperatuur moet zijn, kan de warmtepomp al eerder in de nacht beginnen met het laden van de betonkern of buffervaten. Hierdoor blijft er op het piekmoment meer vermogen over voor andere processen, zoals het opladen van elektrische auto's, zonder dat de netaansluiting hoeft te worden verzwaard.

In de woningbouw is loadshifting uitdagender, zo stelt ervaringsdeskundige Martin Kleinman. Bij goed geïsoleerde woningen met een warmtepomp is het vaak kostentechnisch gunstiger om het systeem constant te laten doordraaien op een laag vermogen. Wanneer een warmtepomp wordt uitgezet om de piek te mijden, koelt de woning af en moet het systeem daarna op vollast draaien om de temperatuur weer te herstellen, wat het rendement (COP) verslechtert. Loadshifting in woningen is daarom vooral interessant wanneer er een aanzienlijke thermische buffer aanwezig is, zoals een groot voorraadvat voor tapwater of een zeer traag vloerverwarmingssysteem.

Voor de installateur betekent loadshifting een verschuiving van puur installatiewerk naar systeemoptimalisatie en configuratie:

• Dynamische tarieven en HEMS: Om loadshifting rendabel te maken voor de eindklant, is koppeling met dynamische elektriciteitstarieven essentieel. Configureer het Home Energy Management System (HEMS) zo dat de warmtepomp een hogere setpoint krijgt (overheating) tijdens uren met lage stroomprijzen of hoge PV-opbrengst.

• Buffermanagement: Bij loadshifting fungeert het buffervat als de spil van de installatie. Zorg voor een correcte dimensionering van de bufferinhoud in verhouding tot het vermogen van de warmtepomp. Een te kleine buffer resulteert in te korte draaitijden en pendelgedrag, terwijl een te grote buffer leidt tot onnodige stilstandverliezen.

• Systeemeigenschappen en Traagheid: Stem de regelstrategie af op de traagheid van het afgiftesysteem. Bij vloerverwarming in beton kan de 'laadtijd' uren bedragen, terwijl radiatoren direct reageren. Gebruik de zelflerende functies van moderne thermostaten om te bepalen hoever van tevoren de warmtepomp moet inschakelen om de gewenste comforttemperatuur te halen.

• Monitoring van COP: Houd bij het toepassen van loadshifting het rendement nauwlettend in de gaten. Forceer de warmtepomp niet naar een te hoge aanvoertemperatuur om extra warmte op te slaan, omdat de daling van de COP de financiële winst van de goedkopere stroom teniet kan doen.

Dit artikel is een verkorte samenvatting van het uitgebreide achtergrondverhaal uit InstallateursZaken editie 04/2026. Wil je alle details, technische verdieping en interviews lezen? Het volledige artikel is te vinden in ons magazine vanaf 14 mei a.s.