R290 is een gamechanger

Warmtepompfabrikanten schakelen massaal over op het koudemiddel R290 (propaan). Hoewel dit natuurlijke koudemiddel een minimale impact heeft op het broeikaseffect, brengt het door de brandbaarheid nieuwe veiligheidseisen met zich mee. Tijdens de European Heat Pump Summit benadrukte Erik den Hollander van Sensata Technologies dat lekdetectie niet langer een bijzaak is, maar een cruciaal onderdeel van het systeemontwerp.

Optisch versus Akoestisch

Bij de detectie van propaanlekken is de keuze voor de juiste sensor essentieel. Sensata zet in op optische sensoren voor R290. Deze sensoren werken op basis van infraroodlicht: wanneer er koudemiddel tussen de zender en ontvanger komt, verandert de lichtintensiteit en gaat het alarm af. Dit type sensor is minder gevoelig voor 'vergiftiging' door andere gassen en gaat tot wel 15 jaar mee, wat ze nagenoeg onderhoudsvrij maakt voor de installateur.

Eenvoudige vervanging, maximale veiligheid

Hoewel een lekdetectiesensor een integraal onderdeel is van de warmtepomp waar de installateur in de dagelijkse praktijk weinig mee te maken heeft, is de vervangbaarheid ervan cruciaal. Mocht een sensor defect raken, dan is het een kwestie van losdraaien en de kabel ompluggen. De sensoren zijn af fabriek gekalibreerd, waardoor de installateur ter plekke geen complexe afstellingen hoeft te verrichten om de veiligheid te garanderen.

Hoe zat het ook alweer? De 140-gram grens

  • Lekdetectieplicht: Voor warmtepompinstallaties die 140 gram of meer koudemiddel bevatten, is lekdetectie wettelijk verplicht.

  • Propaan (R290): Vanwege de brandbaarheid (klasse A3) moet bij een lek binnen 20 seconden een alarm afgaan of een veiligheidsmaatregel (zoals ventilatie of het sluiten van kleppen) worden geactiveerd.

Actueel: De transitie naar optische sensoren

Waar bij koudemiddelen zoals R32 vaak nog akoestische sensoren worden gebruikt, verschuift de markt bij R290 definitief naar optische sensoren. Fabrikanten proberen momenteel de hoeveelheid koudemiddel in systemen terug te dringen tot onder de 140 gram om de sensorplicht te omzeilen, maar voor de krachtigere (monoblock) units blijft een betrouwbare sensor de komende jaren de standaard.

3 Belangrijke aspecten van lekdetectie

  • Trend 1: Snelle responstijd

    Sensoren moeten lekken binnen 20 seconden detecteren om direct veiligheidsprotocollen te kunnen starten.

  • Trend 2: Lange levensduur

    De nieuwe generatie optische sensoren gaat 15 jaar mee, gelijk aan de gemiddelde levensduur van de warmtepomp zelf.

  • Trend 3: Modbus-integratie

    Digitale communicatie via Modbus maakt het mogelijk om de status van de sensor continu te monitoren via gebouwbeheersystemen.

Dit artikel is een verkorte samenvatting van het uitgebreide achtergrondverhaal uit InstallateursZaken editie 02/2026. Wil je alle details, technische verdieping en interviews lezen? Het volledige artikel is te vinden in ons magazine vanaf 17 maart a.s.